Welke bedrijven hebben een Social Return (SROI) verplichting?
Een Social Return verplichting geldt voor bedrijven die een opdracht uitvoeren voor een gemeente, provincie, waterschap of het Rijk. De opdrachtgever legt de verplichting op als contractvoorwaarde; wie met publiek geld werkt, levert een maatschappelijke bijdrage.
Die bijdrage bestaat meestal uit het creëren van kansen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of het realiseren van andere vormen van sociale impact. In de praktijk krijg je hier als bedrijf mee te maken via aanbestedingen, subsidies of contractuele afspraken in de keten.
Een Social Return verplichting wordt ook wel een SROI-verplichting genoemd.
Wanneer krijg je een Social Return verplichting?
De meest voorkomende situatie is bij het uitvoeren van een overheidsopdracht. Zodra een bedrijf een opdracht krijgt van een gemeente, provincie, waterschap of het Rijk, kan de opdrachtgever Social Return als contractvoorwaarde opnemen. Dat zie je in sectoren zoals bouw en infrastructuur, schoonmaak, catering, beveiliging, ICT en groenvoorziening.
Daarnaast kan een Social Return verplichting ontstaan bij het ontvangen van subsidie of andere publieke ondersteuning. Denk aan bedrijven die gebruikmaken van gemeentelijke grond of vastgoed, betrokken zijn bij gebiedsontwikkeling of steun krijgen voor innovatie, duurzaamheid of scholing.
Ook komt het regelmatig voor dat Social Return contractueel wordt doorgegeven. Een hoofdaannemer kan (een deel van) de verplichting neerleggen bij onderaannemers of leveranciers. In dat geval is er geen directe verplichting vanuit de overheid, maar wel een duidelijke afspraak binnen de keten.
Wat is een SROI-verplichting?
Een SROI-verplichting is dezelfde verplichting als een Social Return verplichting, maar dan vanuit de terminologie die vaak in aanbestedingsdocumenten wordt gebruikt (Social Return On Investment).
In de praktijk gaat het om een verplichting waarbij een opdrachtnemer een deel van de opdrachtwaarde inzet voor maatschappelijke impact. Dat gebeurt meestal via werkgelegenheid, leerwerktrajecten of samenwerking met sociale ondernemingen.
De term “SROI” wordt nog veel gebruikt in beleid en documenten, maar inhoudelijk gaat het altijd om hetzelfde principe: sociale waarde realiseren binnen een opdracht.
Wat is de drempelwaarde voor een Social Return verplichting?
Een Social Return verplichting geldt niet automatisch bij elke opdracht. In de praktijk hanteren veel overheden een minimale opdrachtsom.
Die drempel ligt vaak tussen de €100.000 en €250.000, maar dit verschilt per gemeente of aanbestedende dienst. Zo zie je bijvoorbeeld:
- €100.000 als ondergrens voor diensten
- €250.000 of hoger bij werken
- Verschillende drempels per type opdracht binnen één regio
Er bestaat geen landelijke standaard. De exacte drempel en toepassing staan altijd in het inkoop- of Social Return beleid en in de aanbestedingsdocumenten.
Geldt de verplichting ook bij raamovereenkomsten?
Ja, maar de manier waarop verschilt per situatie.
Soms wordt de Social Return verplichting al opgenomen in de aanbesteding van de raamovereenkomst zelf. In dat geval moet de opdrachtnemer over de totale looptijd invulling geven.
In andere gevallen wordt de verplichting pas concreet bij afzonderlijke opdrachten binnen de raamovereenkomst. Per opdracht kan dan een percentage of specifieke eis worden gesteld.
In de praktijk leidt dit vaak tot vragen, omdat de totale waarde niet altijd vaststaat en de invulling per opdracht kan verschillen. Daarom is het belangrijk om goed te kijken naar de aanbestedingsleidraad, de contractvoorwaarden en eventuele bijlagen.
Wat houdt een Social Return verplichting in?
De invulling verschilt per opdrachtgever en opdracht, maar een aantal elementen komt vaak terug. Meestal gaat het om een percentage van de opdrachtsom, bijvoorbeeld 5%, dat wordt ingezet voor sociale impact.
Dat kan door het plaatsen van kandidaten uit de doelgroep, maar ook via alternatieven zoals sociaal inkopen of maatschappelijke activiteiten. De uitvoering wordt beoordeeld op basis van een plan van aanpak, tussentijdse rapportages en een eindverantwoording.
Wil je concreet weten hoe je hier invulling aan geeft? Bekijk dan ook:
Lees hoe je invulling geeft aan jouw Social Return verplichting →
Daarnaast werken veel organisaties met een gestructureerde aanpak, zoals:
Bekijk wat de bouwblokkenmethode inhoudt →
Wat gebeurt er als u de verplichting niet nakomt?
Het niet (volledig) nakomen van een Social Return verplichting heeft vrijwel altijd gevolgen. Denk aan financiële sancties, correcties bij de eindafrekening of een negatieve beoordeling in het contractmanagement.
Hoe zwaar de consequenties zijn, hangt af van de afspraken in het contract en de mate waarin u kunt aantonen dat u zich heeft ingespannen.
Lees wat de gevolgen zijn bij niet-nakoming →
Voor wie is dit relevant?
Social Return verplichtingen zijn relevant voor een brede groep bedrijven. Van bouw en techniek tot dienstverlening, logistiek en de facilitaire sector. Zowel MKB als grote organisaties krijgen ermee te maken zodra zij werken met publieke opdrachten of middelen.
Werk je als opdrachtnemer en wil je weten wat dit concreet voor jouw organisatie betekent?
Lees wat dit voor jouw organisatie betekent →
Ook sociale ondernemingen spelen een belangrijke rol. Zij worden vaak ingezet voor de invulling van Social Return door andere bedrijven.
Twijfel je of jouw organisatie een Social Return verplichting heeft of krijgt? Dan zit het antwoord bijna altijd in de details van de opdracht, het contract en het beleid van de opdrachtgever.
