Sociaal inkopen betekent dat je bij de inkoop van producten of diensten bewust kiest voor leveranciers die werk bieden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Denk aan sociale ondernemingen, sociale werkbedrijven en bedrijven met een PSO-erkenning. Je koopt in wat je toch al nodig hebt, maar met een maatschappelijk effect: je inkoop draagt bij aan werk voor mensen die daar moeilijk zelfstandig aan komen.
Sociaal inkopen wordt door twee partijen ingezet. Opdrachtgevers gebruiken het als instrument in hun eigen inkoopbeleid. Opdrachtnemers gebruiken het om invulling te geven aan een Social Return-verplichting. Dit artikel behandelt beide.
Sociaal inkopen, duurzaam inkopen en MVOI: wat is het verschil?
De termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze zijn niet hetzelfde.
- Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) is het overkoepelende kader. Het wordt in Nederland vaak uitgewerkt langs zes thema’s: milieu en biodiversiteit, klimaat, circulair, ketenverantwoordelijkheid, diversiteit en inclusie, en Social Return.
- Duurzaam inkopen is de brede term voor inkopen met oog voor die thema’s. Lees meer in Wat is duurzaam inkopen?
- Sociaal inkopen richt zich specifiek op de sociale kant: bewust inkopen bij organisaties die werk bieden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
Een leverancier kan op meerdere thema’s scoren, maar voor Social Return telt alleen de sociale bijdrage.
Sociaal inkopen voor opdrachtgevers
Gemeenten, provincies, waterschappen en andere aanbestedende diensten kunnen sociaal inkopen op verschillende manieren inzetten.
Sociaal inkopen als Social Return-invulling
Als opdrachtnemer kun je sociaal inkopen inzetten om aan je Social Return-verplichting te voldoen. Je koopt dan producten of diensten in bij een organisatie die aantoonbaar werk biedt aan mensen uit de doelgroep. Het is een vorm van alternatieve invulling en vooral geschikt als:
- je binnen de opdracht weinig of geen plekken hebt voor mensen uit de doelgroep;
- de opdracht kort is of vooral uit levering bestaat;
- je de inzet van doelgroepmedewerkers wilt combiniëren met de kennis van partijen die daar al in gespecialiseerd zijn.
Voorbeelden zijn catering, schoonmaak, drukwerk, verpakkings- en productiewerk, groenonderhoud, werkkleding en facilitaire diensten. Een overzicht van alle invulvormen en hoe je ze combineert, vind je in Hoe geef ik invulling aan Social Return?
Wanneer telt sociaal inkopen mee?
Sociaal inkopen telt niet automatisch mee. Of het wordt erkend, en voor welke waarde, bepaalt de opdrachtgever. Let op drie dingen.
- De leverancier moet aantoonbaar werken met de doelgroep: Opdrachtgevers vragen vaak om een bewijs, zoals een PSO-erkenning, een status als sociaal werkbedrijf of een verklaring over het aandeel medewerkers uit de doelgroep. Welke keurmerken er zijn en wat ze wel en niet zeggen, lees je in Wat is een sociaal ondernemer?
- Niet altijd telt het volledige factuurbedrag mee: Veel opdrachtgevers rekenen alleen een deel van de inkoopwaarde toe aan Social Return, bijvoorbeeld de arbeidscomponent. De rekenregel verschilt per opdrachtgever. Hoe de waarde van je invulling wordt bepaald, lees je in Social Return berekenen.
- Stem vooraf af: Leg de inkoop voor aan het coördinatiepunt Social Return of de projectleider van de opdrachtgever, voordat je de inkoop doet. Achteraf opvoeren is een van de meest voorkomende redenen voor discussie bij de verantwoording.
Waar vind je sociale leveranciers?
Voorbeelden van platforms waar je sociale ondernemingen kunt terugvinden zijn:
- PSO Nederland: overzicht van organisaties met een PSO-erkenning
- Buy Social: platform van Social Enterprise NL
- regionale sociale werkbedrijven en ontwikkelbedrijven, vaak te vinden via het Werkgeversservicepunt in je arbeidsmarktregio
Controleer bij elke leverancier of de opdrachtgever die als invulling erkent.
Veelgemaakte fouten bij sociaal inkopen
Sociaal inkopen goed inrichten?
SROI Specialist helpt opdrachtgevers bij beleid en erkenningscriteria voor sociaal inkopen, en opdrachtnemers bij het bepalen of en hoe sociaal inkopen past binnen hun verplichting. Onafhankelijk: we leveren zelf geen invulling en hebben geen belang bij een bepaalde leverancier.
Veelgestelde vragen
Telt elke sociale onderneming mee voor mijn Social Return-verplichting?
Nee. De opdrachtgever bepaalt welke organisaties worden erkend en op basis van welke criteria. Stem dit altijd vooraf af. Lees meer over wat meetelt als Social Return-invulling.
Hoeveel van mijn inkoop telt mee?
Dat verschilt per opdrachtgever. Soms telt het volledige bedrag, vaker een vast percentage of de arbeidscomponent. Lees hoe dit werkt in Social Return berekenen.
Mag ik mijn hele verplichting invullen met sociaal inkopen?
Dat hangt af van het beleid van de opdrachtgever. Sommige staan het volledig toe, andere stellen een maximum of verwachten een combinatie met personele inzet.
Ik ben opdrachtgever. Hoe richt ik sociaal inkopen goed in?
Door vooraf vast te leggen welke partijen je erkent, hoe je de waarde bepaalt en welk bewijs je vraagt. Lees wat we voor opdrachtgevers doen.